Banner du lịch

Lễ hội đình Trà Cổ - dấu ấn văn hóa Việt nơi biên ải

Đình Trà Cổ, thuộc phường Trà Cổ từ lâu vẫn được nhắc đến như một cột mốc văn hoá nơi biên ải với kiến trúc của mang đậm các giá trị thuần Việt.

 

Theo các tư liệu lịch sử đình Trà Cổ được xây dựng vào năm Quang Thuận thứ 2 tức năm 1461. Đình quay hướng Nam, kiến trúc kiểu hình chữ Đinh gồm 5 gian 2 chái tiền đuờng và 3 gian hậu cung. Mái lợp ngói mũi hài, trên bờ nóc đắp nổi lưỡng long chầu nhật. Toàn bộ kiến trúc tuy đồ sộ bề thế nhưng các đầu đao, con guột uốn cong hình rồng đã tạo cho đình một nét uyển chuyển mêm mại.

    Đình Trà Cổ thờ 6 vị tiên công người Đồ Sơn (Hải Phòng) và thờ Quận He Nguyễn Hữu Cầu - một lãnh tụ nông dân khởi nghĩa thời Lê - Trịnh cũng quê ở Đồ Sơn. Tương truyền, vào đầu thế kỷ 16, có 12 hộ dân chài từ Đồ Sơn đi đánh cá bị giông tố mà dạt đến đất này. Cơn bạo nạn đi qua, 6 gia đình không chịu được khó khăn nơi đây nên đã quay về, còn 6 gia đình ở lại lập nghiệp. Chuyện thú vị, những người quay trở về Đồ Sơn bảo rằng: “Ở đây ăn bổng lộc gì. Lộc sung thì chát, lộc si thì già” còn 6 hộ ở lại Trà Cổ đã động viên nhau: “Ở đây vui thú non tiên. Tháng ngày lọc nước lấy tiền nuôi nhau”. 6 hộ ở lại chính là những tiên công lập nên làng Trà Cổ và đang được thờ trong đình. Tên gọi Trà Cổ được giải thích là tên ghép của hai làng Trà Phương và Cổ Trai (nay thuộc huyện Kiến Thụy, Hải Phòng) - là đất phát tích của nhà Mạc vào đầu thế kỷ 16. Người Trà Cổ có câu “Người Trà Cổ tổ Đồ Sơn” lưu truyền qua các thế hệ chính là răn dạy con cháu nhớ đến gốc gác tổ tiên của mình.

Lễ hội đình Trà Cổ được tổ chức hàng năm vào ngày 30-5 và 1-6 âm lịch. Theo các cụ già trong làng kể lại, trước kia lễ hội diễn ra với rất nhiều hoạt động và nghi thức. Trước khi mở hội, vào ngày 25-5 âm lịch, làng lại cắt cử các bô lão, trai tráng đại diện đi trên một đoàn thuyền rước bài vị tiên công từ Trà Cổ về quê tổ Đồ Sơn, sau đó quay về Trà Cổ. Nghi lễ này tượng trưng cho con đường ra lập nghiệp ở Trà Cổ của tiền nhân xưa. Ngày nay, nghi lễ trên đã lược bỏ do việc tổ chức đi lại vừa tốn kém, vừa vất vả, sóng gió nguy hiểm. Tuy nhiên, tục thi “Ông Voi” - nghi lễ chính của lễ hội, thì vẫn duy trì năm này qua năm khác.

Lễ tế được tổ chức theo nghi lễ truyền thống. Ảnh: Trần Bình 

Đã thành thông lệ truyền thống, lễ hội đình Trà Cổ năm 2018 tổ chức theo 2 phần gồm phần lễ và phần hội. Phần lễ bao gồm các lễ mục dục, lễ rước cây đèn thần và thi Ông Voi. Đến ngày 1/6 là thực hiện các nghi lễ: lễ thỉnh sinh, lễ rước kiệu ngênh thần. Phần hội gồm các chương trình văn nghệ hát nhà tơ và ban tổ chức  một số trò chơi như cướp cờ, kéo co, đi cà kheo...

   Theo lệ xưa được duy trì đến nay, trước khi vào lễ hội, làng Trà Cổ lại họp chọn ra 12 người, gọi là cai đám, để chuẩn bị cho lễ hội năm sau. Cai đám phải là những người trung tuổi, khoẻ mạnh, biết làm ăn, có đạo đức và lối sống lành mạnh, gia đình thuận hoà, không vướng tang ma. Những người được làng chọn cũng rất vinh dự và tự hào, vì theo quan niệm của người xưa, gia đình nào làm tốt công việc cai đám thì sẽ được lộc, mạnh khoẻ, ăn nên làm ra… Từ đầu năm, mỗi cai đám sẽ nuôi một con lợn. Sau khi mua về nhà, chú lợn này không gọi là lợn nữa mà được gọi là “Ông Voi”, được coi như linh vật của thần. “Ông Voi” được chăm sóc chu đáo, ăn ngon, ngủ có mắc màn để tránh ruồi muỗi.

Chiều ngày 30-5 âm lịch, sau lễ tế gia tiên, các cai đám sẽ dùng cũi sơn đỏ có mái che nắng rước “Ông Voi” đã được tắm rửa sạch sẽ ra xếp thành hai hàng trước sân đình để chầu thần. Sau lễ tế cáo yết thần, Ban tổ chức lễ hội sẽ dùng thước đo từ đầu đến đuôi, đo vòng cổ từng “ông”. “Ông” nào thân dài nhất, vòng cổ to nhất, đẹp nhất sẽ giành giải nhất. Ngay sau phần chấm giải, các “Ông Voi” trở lại là những chú lợn bình thường, gia đình cai đám có thể bán luôn cho thương lái ngay tại cổng đình hoặc đưa về nhà giết thịt khao họ hàng. Riêng “Ông Voi” đạt giải nhất thì được giữ lại để mổ tế thần. Trong mâm lễ, ngoài thủ lợn, không thể thiếu túm lông đuôi của “Ông Voi” này. Lễ trao thưởng cho cai đám có “Ông Voi” giải nhất sẽ được tổ chức vào sáng ngày chính hội hôm sau. Trong suốt những ngày hội đình, các cai đám sẽ phải túc trực ở đình, cùng ban tổ chức lo các việc cúng lễ, đèn nhang cho đến khi xong hội mới thôi. Họ được dân làng kính trọng gọi là “ông đám”.

Lễ rước thần tại lễ hội đình Trà Cổ. Ảnh: Trần Bình - TT.TT &VH

Sáng 1-6 âm lịch - chính hội, làng tổ chức đám rước thần. 12 cai đám mới được bầu cho lễ hội năm sau đảm nhiệm phần khiêng kiệu và cầm lọng đi hai bên. Đi đầu đám rước sẽ là phường bát âm, đội kèn đồng của xứ đạo Tràng Vĩ. Đám rước đi từ đình ra miếu Đôi, làm lễ cáo yết thành hoàng rồi quay trở lại đình. Dọc hai bên đường đám rước đi qua, các gia đình bày các mâm quả, sản vật biển như tôm, cua v.v.. thắp hương thành kính để tỏ lòng biết ơn trời đất, thần linh và tổ tiên năm qua đã phù hộ cho mạnh khoẻ, cuộc sống ấm no, đi khơi đánh bắt được nhiều tôm cá. Các nghi lễ tế thần được tiếp diễn trong các ngày hội còn lại.

Với những kiến trúc và nghi thức độc đáo, Đình Trà Cổ luôn tràn đầy hào khí tự chủ, tự cường dân tộc, ngời sáng bản sắc văn hóa dân tộc ở vùng biên cương Đông Bắc.

Tin cùng chuyên mục

Tín hiệu vui từ du lịch Móng Cái

Tín hiệu vui từ du lịch Móng Cái


Chung kết Hội thi: Người giới thiệu hay nhất về Móng Cái lần thứ II, năm 2018

Chung kết Hội thi: Người giới thiệu hay nhất về Móng Cái lần thứ II, năm 2018


Sẵn sàng cho vòng chung kết Hội thi Người giới thiệu hay nhất về Móng Cái lần thứ 2 – 2018

Sẵn sàng cho vòng chung kết Hội thi Người giới thiệu hay nhất về Móng Cái lần thứ 2 – 2018


Vòng chung khảo Hội thi người giới thiệu hay nhất về Móng Cái lần thứ II năm 2018

Vòng chung khảo Hội thi người giới thiệu hay nhất về Móng Cái lần thứ II năm 2018


Khai mạc Lễ hội Đình Trà Cổ năm 2018

Khai mạc Lễ hội Đình Trà Cổ năm 2018


Sơ khảo Hội thi người giới thiệu hay nhất về Móng cái lần thứ II năm 2018

Sơ khảo Hội thi người giới thiệu hay nhất về Móng cái lần thứ II năm 2018


Khách du lịch đến Móng Cái tăng 52% so cùng kỳ

Khách du lịch đến Móng Cái tăng 52% so cùng kỳ


Móng Cái triển khai thực hiện bộ quy tắc ứng xử “Người Móng Cái thân thiện”

Móng Cái triển khai thực hiện bộ quy tắc ứng xử “Người Móng Cái thân thiện”


Móng Cái đón trên 50 ngàn lượt khách dịp nghỉ lễ

Móng Cái đón trên 50 ngàn lượt khách dịp nghỉ lễ


Thông báo thay đổi thời gian nhận hồ sơ đăng ký và tổ chức vòng sơ khảo Hội thi người giới thiệu hay nhất về Móng Cái lần thứ II

Thông báo thay đổi thời gian nhận hồ sơ đăng ký và tổ chức vòng sơ khảo Hội thi người giới thiệu hay nhất về Móng Cái lần thứ II


21/4, TP Móng Cái tổ chức kỷ niệm 5 năm Ngày sách Việt Nam

21/4, TP Móng Cái tổ chức kỷ niệm 5 năm Ngày sách Việt Nam


Quý I/2018: Đón 795.997 lượt khách du lịch, tăng 39% so với cùng kỳ

Quý I/2018: Đón 795.997 lượt khách du lịch, tăng 39% so với cùng kỳ


Thành phố Móng Cái hưởng ứng Năm Du lịch quốc gia 2018 với nhiều sự kiện đặc sắc

Thành phố Móng Cái hưởng ứng Năm Du lịch quốc gia 2018 với nhiều sự kiện đặc sắc


Thành phố Móng Cái: Tổ chức lễ tế Xã Tắc

Thành phố Móng Cái: Tổ chức lễ tế Xã Tắc


Khai hội đình làng Bầu năm 2018

Khai hội đình làng Bầu năm 2018