Theo các tư liệu lịch sử, vào thế kỷ 15-16, làng Trà Cổ được thành lập do dân từ Đồ Sơn (Hải Phòng) ra khai canh, đánh cá. Từ Trà Cổ, về sau làng mở rộng thêm các thôn Đông Thịnh, Tràng Lộ, Tràng Sa, Sa Vĩ, Ngọc Sơn và Bình La. Làng Trà Cổ sau lại tách ra thành hai xã Trà Cổ ở phía Bắc và Bình Ngọc ở phía Nam. Bình Ngọc gồm hai thôn Ngọc Sơn và Bình La. Trà Cổ là những thôn còn lại. Từ 1/7/2025, Trà Cổ, Bình Ngọc thuộc phường Móng Cái 1, tỉnh Quảng Ninh.

Suốt nhiều thế kỷ, Ngọc Sơn vốn thuộc Vạn Ninh. Nơi đây từng là một trong các bến hàng hoá của Thương cảng Vân Đồn thời Lý đến thời Lê. Từ đây, gốm sứ từ các lò ở Vạn Ninh, các sản vật của Móng Cái đã được trung chuyển tới các tàu buôn trong và ngoài nước. Xưa kia, trước khi có một con đường đắp nối Trà Cổ - Bình Ngọc với đất liền như ngày nay, Trà Cổ - Bình Ngọc từng là đảo (giống như vùng Hà Nam, Quảng Yên), giống như bức bình phong án ngữ cửa sông Ka Long, khiến cho bờ trong của Trà Cổ và Bình Ngọc trở thành nơi neo đậu tàu thuyền lý tưởng. Các con đường giao thông thuỷ từ nam Trung Quốc xuống đều đi qua đây. Năm 1284, một cánh quân Nguyên xâm lược Đại Việt đi qua Ngọc Sơn đã bị quân dân nhà Trần dưới sự chỉ huy của tướng Trần Toàn mai phục đánh úp - Đại Việt Sử ký toàn thư còn ghi.

Miếu Gạnh Út, đối diện núi Ngọc Sơn. Miếu nằm trên một quả núi nhỏ, giữa ba bề là rừng ngập mặn, mặt còn lại là biển, trông sang bên kia là Vạn Ninh. Gạnh Út - theo tiếng địa phương nghĩa là quả núi nhỏ, “út ít” so với các núi trong vùng. Miếu hiện thờ tướng Trần Khánh Dư và một số danh tướng nhà Trần. Trong miếu còn giữ được một số sắc phong các triều vua Tự Đức năm 1885, Khải Định năm 1924 phong các thần: Giác Hải, Không Lộ là thành hoàng của làng Ngọc Sơn.

Trải qua thời gian, chiến tranh, công trình đã bị hoang phế, cho đến năm 2016, Nhân dân trong vùng đã xây dựng lại như ngày nay.

Đã thành thường lệ vào trung tuần tháng 2 hàng năm, nhân dân trên địa bàn đến Miếu để dâng hương thành kính tỏ lòng biết ơn trời đất, thần linh đã phù hộ cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu đem lại sức khoẻ, cuộc sống ấm no, đi khơi đánh bắt được nhiều tôm cá.

Miếu Gạnh Út dần trở thành điểm đến du lịch tâm linh ngày càng thu hút nhân dân và du khách thập phương đến thăm quan, chiêm bái.

Trong hành trình khám phá vùng đất Bình Ngọc, phường Móng Cái 1, Nhân dân, du khách vô cùng thú vị khi được thăm quan nhiều danh lam, thắng cảnh đẹp như bãi Đá Đen, chụp ảnh trên con đường đẹp nhất Móng Cái; hàng dương thơ mộng, bãi biển dài hàng cây số, chiêm bái di tích đình Bình Ngọc, thắp nén tâm hương miếu Gạnh Út, nghè, miếu thành hoàng gắn với bao truyền thuyết lịch sử…để rồi bỗng nghe lòng mình lắng lại giữa thanh âm của đất trời, để thêm yêu quý biết bao vùng biển địa đầu đông bắc- nơi Cha ông ta đã ra sức giữ gìn, dựng xây, để bao thế hệ viết tiếp trang sử vẻ vang của đất nước hùng cường.

Hiện nay, trong định hướng, kế hoạch phát triển du lịch khu du lịch quốc gia Trà Cổ mà phường Móng Cái 1 là vùng lõi thì việc phát huy tiềm năng thế mạnh sẵn có gắn với việc bảo tồn, phát huy giá trị của các di sản văn hoá, rà soát, đánh giá, xây dựng hồ sơ đề xuất xếp hạng di tích đối với nhiều công trình trên địa bàn sẽ góp phần gìn giữ các giá trị lịch sử, giáo dục truyền thống cho thế hệ sau gắn với thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội.